Allereerst: fijne Valentijnsdag! Jullie weten intussen wel dat ons februari thema speciaal op deze dag afgestemd is. In de nieuwsbrief en op de sociale media hebben we met jullie al een heleboel vriendschappen en relaties besproken. De vraag is nu: hoe vierden onze favoriete personages Valentijnsdag? Met andere woorden: hoe werd Valentijnsdag gevierd in de middeleeuwen? 

Rosalie heeft het allemaal voor jullie uitgezocht. Dus, pak je hartjes pralines erbij en veel leesplezier! 

Voordat we de middeleeuwen aankomen, gaan we nog een paar extra eeuwen terug in de tijd. Waarschijnlijk is Valentijnsdag begonnen in de eerste eeuwen na Christus, ten tijde van het Romeinse Rijk. Volgens sommige verhalen was 14 februari de sterfdag van de Christelijke heilige Valentijn. Welke Valentijn precies, is onbekend, maar schijnbaar was het hoe dan ook een goede en romantische man. Andere verhalen bestempelen 14 februari als een Romeinse feestdag, die door de Christenen als het ware overgenomen is in een poging heidenen te bekeren. Hoe dan ook, in de eeuwen die volgden werd 14 februari door zowel Christenen als heidense Romeinen gevierd. Offers werden gebracht en mannen en vrouwen werden gekoppeld, wat later vaak tot huwelijken leiden. Toch werd 14 februari nog niet bestempeld als de dag van de liefde. 

Pas tijdens de Middeleeuwen werd liefde expliciet een onderdeel van de feestdag. In Engeland en Frankrijk was 14 februari de dag waarop vogels samen aan hun nesten begonnen, wat ertoe leidde dat Valentijnsdag langzaam maar zeker steeds meer om romantiek en liefde begon te draaien. De Engelse dichter Geoffrey Chaucer is, voor zover we weten, de eerste die Valentijnsdag schriftelijk als de dag voor romantische viering vastlegde. In 1375 schreef hij “Want dit werd gestuurd op Valentijnsdag / De dag waarop ieder zijn metgezel kiest”. Dit lijkt het begin van Valentijns-begroetingen te zijn. Er is schriftelijk bewijs dat Valentijn gedichten in de 15e eeuw al alom geschreven en gestuurd werden – vooral in Frankrijk (Gallica). In Engeland (Araluen) liet de viering van Valentijnsdag nog wat langer op zich wachten, want dat land vierde al andere feestdagen in dezelfde periode die belangrijker waren. 

In Engeland waren feestdagen in de middeleeuwen namelijk gebaseerd op belangrijke Katholieke gebeurtenissen. Valentijnsdag reflecteerde weliswaar een Katholieke heilige, maar er waren amper morele of ethische geloofsovertuigingen aan verbonden die het voor de Kerk aantrekkelijk maakte om te vieren. Daarbij komt nog eens dat de eerste maanden van het nieuwe jaar al vol zaten met feestdagen – feestdag die zich nu uiten in moderne vieringen als carnaval en pasen. 

Pas in de allerlaatste jaren van de middeleeuwen begon Valentijnsdag ook in Engeland op te bloeien. Het werd gebruikelijk om op 14 februari je liefde te verklaren in de hoop een metgezel te vinden. Het groeide uit tot een nationale feestdag die gevierd werd door burgers van alle standen, alle achtergronden, en alle religieuze overtuigingen. Hoewel romantische gedichten, hartstochtelijke brieven en zwijmelende liederen de norm waren, werden fysieke cadeaus nog amper een onderdeel van de viering. Er werd weliswaar regelmatig een cadeau van de ene aan de andere geliefde gegeven, maar dit was moreel alleen verantwoord als de twee al een vaste relatie hadden. Het was ongebruikelijk en ongepast om anonieme liefdesverklaringen te geven zoals nu vaak voorkomt. Tevens kwam het vaak voor dat een vrouw, wanneer zij klaagde over de teleurstellende liefdesverklaringen en -cadeaus van haar partner, ze vaak een deel van haar status verloor. Hiermee was de basis voor de moderne Valentijnsdag gelegd. 

En eigenlijk is dat alles wat er over middeleeuws Valentijnsdagen te zeggen is. Het lijkt misschien simpel, vergeleken met de vieringen van vandaag. Weinig chocolade, weinig bloemen, weinig cadeaus, maar wel veel lieve teksten. De middeleeuwse versie van Valentijnsdag maakt juist duidelijk dat de dag draait om het delen van je liefde, of dat nou een familielid, vriend of vriendin is. Dus neem daar vandaag de tijd voor! Wij willen deze dag in ieder geval gebruiken om jullie weer eens te bedanken voor het steunen van de fanclub en voor alle enthousiaste deelnemingen. 

Jullie zijn allemaal onze Valentijn!

Oh – en mocht je nou nog last-minute op zoek zijn naar een Valentijnskaart, neem dan eens een kijkje op onze Specials-pagina… 

Valentijnsdag in de middeleeuwen