Gegroet Grijze Jager fan! 

Dat ze in Araluen (en blijkbaar dus ook in een heleboel andere landen) Aralueens spreken is vrij duidelijk. Eerder constateerde we al in een blog dat Araluen gebaseerd is op (deel van) het huidige Groot Brittannië. Conclusie: Aralueens is Engels! Alhoewel … het Engels dat ten tijde van de middeleeuwen gesproken wordt is niet helemaal hetzelfde als het moderne Engels. Gelukkig weet het bestuur ontzettend veel over het Middelengels, dus hier volgt een klein lesje Middelengels – of moeten we zeggen, Aralueens? 

Middelengels is de taal die, je raadt het al, in de middeleeuwen in Engeland werd gesproken. Middelengels heeft best veel overeenkomsten met hedendaags Engels (present day English), maar toch zijn er ook nog best wat verschillen. 

Een van de belangrijkste verschillen is de uitspraak. Momenteel zijn er best veel woorden waarvan je niet alle letters uitspreekt, zoals het Engelse woord voor “ridder”: “knight”. De “k” spreek je nu weliswaar niet uit, maar vroeger wel. Toen sprak je namelijk alle letters in een woord uit. Als je dit bijvoorbeeld doet met het woord “knight” krijg je iets dat erg lijkt op ons woord “knecht”. Dit is niet toevallig, want Engels heeft namelijk veel invloed van Nederlands gehad. Niet alleen van Nederlands trouwens, ook van Latijn, Frans, Duits en de Skandinavische talen. Al deze talen hebben om allemaal verschillende redenen invloed gehad op het Middelengels. Latijn was de voertaal in de kerk en alles wat met religie te maken had werd hier ook in geschreven. Jonge mannen werden dus onderwezen in onder andere het Latijn, omdat dat zo’n grote rol speelde. 

Frans was voor een hele lange tijd de taal van de elite. Iedereen van adel in Europa sprak Frans en dat was ook de taal waarin je met elkaar communiceerde (vergelijk het met Engels nu). Omdat Frans dus zo belangrijk was, werden wetten ook in het Frans geschreven. Frans werd ook gezien als “fancy” en veel woorden werden overgenomen omdat dat chiquer klonk, zoals bijvoorbeeld “chef”. 

Nederlands en Duits (de Germaanse talen) en Skandinavische talen hadden niet alleen een invloed op Middelengels, maar ook op Oudengels. Hier gaan we niet heel diep op in, maar de Vikingen hebben vroeger veel geplunderd in Engeland en hebben zich daar uiteindelijk ook gevestigd. Hun taal raakte dus vermengt met Oudengels, wat toen ook in het Middelengels terecht kwam.

De Germanen hebben zich ook gevestigd in Engeland en er werd veel handel gedreven. Dit was te merken in Oud- en Middelengels. Daarom komen veel woorden ons ook bekend voor. Maar wat heel belangrijk is om te onthouden, is dat niet alle woorden die we nu nog gebruiken hetzelfde betekenen als toen. Dit soort woorden noemen we “false friends”, omdat ze je op het verkeerde spoor zetten. Een voorbeeld hiervan is het Middelengelse woord “gentil(e)”. Dit lijkt heel erg op het hedendaagse Engels woord “gentle” wat “zacht, aardig” betekent, maar in Middelengels betekent het “noble, superior”. Als je dit niet wist en je interpreteert het woord dus verkeerd, dan klopt het verhaal niet meer.

Je merkt dus wanneer je Middelengels hoort, dat je als Nederlander er nog best veel van begrijpt. Toch is het helaas niet zo dat alles precies hetzelfde is als Nederlands of hedendaags Engels, dus moet je toch nog goed opletten als je het leest.

Echter bestaat een taal natuurlijk niet alleen uit woorden, het heeft ook grammatica. Hoe dit precies in elkaar zit, zullen we jullie besparen, maar wie Duits of Latijn heeft (gehad), kan zich er een voorstelling van maken. Kort gezegd: de grammaticale functies van woorden (zoals bijvoorbeeld onderwerp of lijdend voorwerp) worden bepaald door hun vervoeging en niet door de plek die ze innemen in de zin. Om een tekst te kunnen lezen, moet je dus alle uitgangen kennen, niet alleen voor werkwoorden, maar ook voor zelfstandig naamwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en persoonlijk voornaamwoorden. Maar wees gerust, de meeste lijken op elkaar en je kunt ze vaak snel herkennen. 

We zouden veel meer kunnen zeggen over grammatica, hoe het bijvoorbeeld zit met tegenwoordige en verleden tijd, verschillende vormen van het werkwoord (zoals gebiedende wijs) en hoe we nou weten of een bepaalde klank als lang of kort uitgesproken wordt, maar dat wordt wel heel specifiek. 

Mocht je dit nou heel interessant vinden en meer Middelengels willen zien (en lezen), dan kun je de Canterbury Tales van Chaucer lezen. Dit is namelijk het meest bekende werk dat in Middelengels is geschreven. Maar maak je geen zorgen, het is niet in een Middelengels handschrift geschreven, want dat zou het wel heel moeilijk maken ;).

November 2022 – Middelengels